Eğlenceli oyun saatleri için ipuçları

Şu ana kadar çocuğunuz diğer çocuklarla birlikte oynamak yerine onlarla yan yana oynamayı tercih etti. Ama şimdi okul öncesi yıllarına girdiği için çocuğunuzun sosyal yaşamı önemli ölçüde gelişecektir ve oyun saatleri farklı mekanlarda farklı arkadaşlarla geçmeye başlayacaktır. Birkaç kuralı aklınızda tutarak atışmaların, oyuncaklar üzerine olan kavgaların ve ağlamaların çocuğunuzun ve arkadaşlarının eğlencesinin önüne geçmesini engelleyebilirsiniz.

“Buluşma” ayarlama

Çocuğunuzun karar vermesine fırsat tanıyın. Ona kimleri davet etmek istediğini sorun. Eğer arkadaşları arasında bir tercih yapmazsa, çocuğunuzun okulöncesi çağında oyun alanında kimlerle daha yakın olduğunu gözlemleyerek ipuçları elde edin. Oyun arkadaşlarının hepsi aynı yaşta olmak zorunda değildir, bunu da unutmayın. Aslında, farklı yaştan olan çocukları bir araya getirmenin bazı avantajları vardır: Büyük olan çocuklar, kendisinden küçük olan çocuklara oyunda yardım etmekten, yönlendirmekten ve ortamdaki “büyük çocuk” olmaktan hoşlanır.

Küçük çaplı buluşmalar ayarlayın. Bronxville kentindeki Sarah Lawrence Koleji’nde Çocukluk Dönemi Merkezi’nin müdürü olan Sara Wilford, söz konusu okulöncesi çağındaki çocuklar olduğunda üç kişi bile gerçekten kalabalıktır, diyor. Bunun yerine, oyun arkadaşlarını belirli bir zaman bir kişiyle sınırlandırın. Yoksa, bir çocuk için dışlanmış olarak hissetmek çok zordur ve oyuncaklarını başkalarıyla paylaşması daha da zorlaşır.

Süreyi kısa tutun. İlk buluşma için bir saat yeterlidir, iki saat ise okulöncesi çocukları arasında birlikte geçirmek için uzun bir süredir. Bu süre uzadığında, yorulmuş, sıkılmış ve huysuz iki çocuk görürsünüz.

Yiyecek konusunda bilgi alın. Oyun arkadaşları sürekli bir şeyler atıştırdıkları için misafir olarak gelen ebeveynlere çocuklarının herhangi bir yiyeceğe alerjisi olup olmadığını ya da hangi yiyecekleri yemekten hoşlandığını sorun. Çocukların tercihlerini öğrenmek hangi yiyecekleri verebileceğiniz konusunda belirsizliğe düşmenizi önleyecektir.

Aileleri de davet edin. Annesinden ya da babasından ayrı kalmaya alışık olmayan çok küçük çocuklar ve hatta evinize ilk defa gelen daha büyük çocuklar için oyun zamanını bir aile ilişkisine çevirmeye çalışın. Diğer aileyi de kahve içerken size katılması için ya da çocuklar oyun oynarken sohbet etmek için evinize davet edin. Çocuklar ortama alışana kadar ailelerin de bir süreliğine birlikte zaman geçirmesinin iyi olacağını bilmelisiniz. Birçok çocuk yorgunluktan uyuklayana kadar oynamaya devam eder ve birçok aile de çocuklarını iyi tanımadığı kişilerin evlerinde bırakma konusunda endişelenirler.

Oyun için hazırlık

TV ya da bilgisayar oyunlarını arka plana atın. Oyun arkadaşlarının birlikteyken sosyal ve iletişim becerilerini artırmaları beklenir. Sürekli devam eden bir oyun ekranına bakarken ya da sabırsızca oyun sırası beklerken bu becerilerin gelişmesi zordur. Video ya da bilgisayar oyunlarını rahatlamak amacıyla oyun sonrasına saklayın ve bunların yerine çocukların birlikte yapabileceği aktiviteler planlayın. (Kendi çocuğunuzla birlikte misafirinizin ailesini de bu TV konusunda bilgilendirin. Bu şekilde, çocuğunuzun oyun arkadaşı da video oyunu oynayacakları konusunda bir bekleyiş içine girmemiş olur.)

Çocuğunuzun planlamada rol almasına izin verin. Çocuğunuza, oyun arkadaşının ortamı yabancılamaması gerektiğinden bahsedin ve arkadaşının  hangi oyunlardan ya da oyuncaklardan hoşlanabileceğini sorun.

En çok sevilen oyuncakları saklayın. Bu yaştaki çocuklar arasında oyuncak kavgası olması çok yaygındır. Elinizden geldikçe paylaşmaktan bahsedebilirsiniz, ama çocuğunuzun en sevdiği oyuncakları konusunda cömert olmasını ummak muhtemelen çok fazla bir beklenti olacaktır. Çocuğunuzun paylaşma konusunda isteksiz olduğunu bildiğiniz oyuncakları varsa, arkadaşları gelmeden önce onları kaldırmasına yardım edin. Paylaşma konusunda dert etmeyeceği birkaç oyuncakla birlikte iş birliği içerisinde oynanabilecek oyunlar ve oyuncaklar bulmayı deneyin (Lego ya da oyun hamuru iyi seçeneklerdir. Ama oyun arkadaşı arka planda kalan bir oyuncakla oynamaya başlar başlamaz çocuğunuz da aynı oyuncakla oynamak isterse şaşırmayın!). Çocuğunuz oyuncaklarını saklıyorsa, zaten hiçbir arkadaşının evde bulunan oyuncakları götüremeyeceği konusunda onu rahatlatın.

Birkaç oyun arası planlayın. Bir şeyler atıştırmak için ara vermenin yanı sıra, çocukların çok fazla yorulabileceği ihtimalini de düşünerek daha az yorulacakları aktiviteler hazırlamak faydalıdır. Uzmanlar, birlikte bir şeyler pişirmeyi ya da kitap okumayı, dışarıda kısa bir gezintiye çıkmayı ya da el işleriyle uğraşılmasını öneriyor.

Oyun Kuralları

Bir araya getirme. Herhangi bir buluşmada olduğu gibi, oyun buluşmalarındaki ilk birkaç dakika pasif geçebilir. Bir araya gelen çocukları harekete geçirmek için, çocukların birbirine yaklaşmasına yardım edin. Bir oyun bularak ya da beraber oynayabilecekleri birkaç oyuncak getirerek bunu başarabilirsiniz (Lego ya da tren seti gibi). Çocuklar kaynaşarak oynamaya başlayınca kendinizi geri çekin ve onları baş başa bırakın.

Temizlik konusunda kararlı durun. Çocuklar kendilerini oyuna iyice kaptırmadan önce, diğer oyuna geçerken oynadıkları oyuncakları düzeltmeleri gerektiğini söyleyin. Temizliği başlatmak için oyunun bitmesini beklemek odada daha büyük bir karışıklık olmasını ve çocukları düzen konusunda zorlamanızı engeller. Çocuklar ortamı düzenlemeyi reddediyorsa: “Lezzetli bir şeyler atıştıracağız ama siz ikiniz önce oyuncaklarınızı düzeltmek zorundasınız” diyerek ısrarcı olabilirsiniz. Tabi ki, küçük çocukların ebeveynleri temizlik zamanında aktif olarak rehberlik etmelidir.

Serbest oyun seçenekleri sunun.  Oyun zamanlarında oynanabilecek serbest ve ucu açık oyunlar vardır. Bazı öneriler: Oyun hamuru oynamak için bir masa kurun; plastik bir kabı suyla doldurun ve çocukların suyu boşaltmasına, karıştırmasına ve taşımasına izin verin (yinede çocukları asla yalnız bırakmayın, çünkü birkaç litrelik su bile boğulma tehlikesi oluşturabilir.); küçük bir kum kutusu koyun ya da kürek ve kovası olan bir masa hasırlayın; ya da kağıt, renkli kalemler ve parmak boyalar koyun. Çocuklara iki ya da üç seçenek hazırlayın ve akıllarına yeni bir şey geldikçe bir oyundan diğerine geçmelerine izin verin (ya da kendi oyunlarını yaratmalarına fırsat tanıyın).

Çocukları birlikte oynama konusunda zorlamayın. Çocukların enerji dolu bir oyun olan saklambaçla ya da iş birliği içerisinde oynanan tren oyunuyla bir araya gelme ihtimali olduğu kadar daha küçük çocukların bir köşeye çekilerek ikili ilişkiler kurma ihtimali de vardır. Paralel oyun denilen durum bu yaşta normaldir. Ve öyle görünmese de, çocuklar bu sıralarda yalnızca birbirlerini izleyerek yeni şeyler öğrenirler.

Hazırda bekleyin. Çocuklar, diğerleriyle ilişki kurulmasında ve bunun korunmasında yardıma ihtiyaç duyar, bu yüzden çocuklar bir araya geldiğinde tamamen geri çekilerek rahatlamayı beklemeyin. Sürekli bir gözlemci ve bazı durumlarda neşelendirici olmanız gerekir ama gereksiz müdahalelerden kaçınmak önemlidir.

Uzlaşmazlıkları çözmek

Çocukların kendi sorunlarını çözmelerine izin verin. Oyun süresince çocukları gözlemlerken sorun olacağını anladığınızda direkt olarak müdahalede bulunmayın. Küçük anlaşmazlıklar genelde kısa sürer ve eğer arka planda kalırsanız çocukları kendi problemlerini çözebildiklerini görürsünüz.

Nadiren ama karalı bir şekilde müdahalede bulunun. Anlaşmazlık sözlü ya da fiziksel tartışmaya dönüşüyorsa, araya girme zamanı gelmiş demektir. Sakin olun ve “bu şekilde davranmanıza izin veremem” gibi kesin ifadelerde bulunun. Uygun olmayan sözlerin ve davranışların kabul edilemez olduğunu söyleyin ve sonra çocukların esas problem üzerinde uzlaşması konusunda rehberlik edin. Tartışma devam ederse, çocukları bir süreliğine ayırın ya da anlaşmazlık yaratma ihtimali daha az olan yeni bir aktivite belirleyin.

Övgü dolu sözler kullanın. Negatif davranışları en aza indirmenin yollarından birisi de iyi olan bir davranış için övgüde bulunmaktır. “Arkadaşının en sevdiğin treninle oynamasına izin vermen çok hoş! Bu onu gerçekten mutlu etti.” gibi ifadeler bu tür davranışların devamı konusunda çocukları teşvik eder.

Ayrılma vakti

Kesin ifadeler kullanın. Gitme zamanı yaklaştığında çocuklara oyunlarının neredeyse bitmek üzere olduğu hatırlatın (5 dakika daha çocuklar. Oyununuzu bitirme vaktiniz geldi.) Eğer buluşma iyi geçtiyse, bu süre boyunca ne yaparken eğlendiklerini ve bir dahaki sefere bir araya geldiklerinde ne yapmak istediklerini söylemelerine izin verin: ‘’ Siz ikiniz legolardan kule yaparken çok iyiydiniz. Gelecek sefer legolarla ne yapmak istersiniz?’’

Ev hatırası verin. Çocuklar boyama ya da elişi gibi somut şeyler ürettiyse misafirinizin yaptığı çalışmayı onunla birlikte evine gönderin. Yapmadıysa, çocuklar bir aradayken fotoğraflarını çekip hediye olarak vermek güzel olacaktır. Çocuklar bu tür şeyleri aileleriyle paylaşmak için o kadar heyecan duyarlar ki oyun bittiğinde evlerine üzülmeden gitmeleri de kolaylaşır.

Buluşmayı dışarı çıkarak sonlandırın. Bazı ebeveynler, misafirlerinin ailesi çocuklarını almak için kapıya geldiğinde iki çocuğun da ağlamasına sebep olmak yerine buluşmayı evin dışında sonlandırmanın daha kolay olacağını düşünüyor. Mümkünse, misafirinizin evine doğru yürüyüş yapmayı ya da arabayla gitmeyi deneyin, sonra bu gezinin tıpkı bir macera gibi görünmesini sağlayın: Ayakkabılarını ilk önce kim giyecek diyerek çocukları yarıştırın ve yolda giderken gördüğünüz farklı şeyler üzerine sohbet edin. Bu şekilde ayrılmanın daha kolay olacağını fark edeceksiniz.