Hamilelikte beslenme ve diyet

Kadınların çoğu, hamile kaldıkları zaman, beslenme konusunda titiz davranışlar sergilerler, hem sağlıklı bir hamilelik dönemi geçirmek hem de bebeğin sağlıklı gelişmesi için beslenmelerine normal zamanlardan daha çok özen gösterirler. İlk aylarda kilo alamayan gebeler çoğu zaman endişeye kapılırlar. Bu endişe yersizdir. Çünkü bulantı ve iştahsızlık problemleri hamileliğin ilk aylarında kadınların kilo almasını engelleyebilir.

Hamilelikte sıkı bir diyet yapmak, bazı özel durumlar haricinde gerekli değildir ve bu diyetlerin bilimsel hiç bir gerçkeliği yoktur. Diyetin gerekli olup olmadığına mutlaka dokor karar vermelidir. Doktor kontrolü olmadan herhangi bir diyet uygulamak oldukça sakıncalı durumlar doğurabilir.Kulaktan dolma bilgilerle, hamile kadınları korkutarak sevmedikleri gıdaları almaya teşvike etmek ya da alması gereken gıdaları almlarına engel olmak doğru bir yaklaşım değildir. Unutulmamalıdır ki hamilelik diyetleri uzman doktorlar tarafından kişiye özel olarak hazırlanır. 

Özen gösterilmesi gereken en önemli konu, büyümesi, sağlıklı olması, ruhsal, fiziksel, zihinsel yönden iyi gelişmesi annenin sağlığı ve dengeli beslenmesiyle orantılı olduğudur. Annenin gebelik için gerekli olan fiziksel gelişimini tamamlamış olması, yaşı ve besin depolarının yeterli olması, bebeğin ve annenin sağlığının korunması için gerekli faktörlerin başında gelir. Çünkü bebek annesinin beslendiklerinden beslenir ve annesinin fiziksel olarak dayanıklı olduğu kadar dayanıklıdır.

Annenin günlük yaşantısını sürdürmek için gerekli olan enerji ve besin maddelerini alırken, doğal yollardan fazladan alacağı protein, enerji, vitamin ve mineraller hem kendisi hem de doğacak bebeğin sağlıklı olmasını sağlayacaktır. Normal bir gebelik süresünce anne adayı yaklaşık olarak 10-12 kg kilo alır ve bu gayet normal bir durumdur. Bu kilo artışını sağlamak için anne adayının, gebelik öncesi döneme ek olarak 20 gr. protein, 15-20 mg. demir, 500 mg. kalsiyum ve ortalama 300 kalorilik enerji alması yeterli olacaktır. Sevgili 

Anademi.com üyeleri, gebelik dönemimde alınan kiloları sonradan nasıl vereceğinizi düşünürek gerekli kiloya ulaşmazsanız bu hem sizin için hem de bebeğiniz için sağlıklı olmayan durumlar ortaya çıkmasına sebep olabilir.

Gebelikte tüketilmesi gereken besinler; 

Proteinler: Gebelikte vücudun protein ihtiyacı artar. Artan bu ihtiyacı karşılamak için, kırmızı ve beyaz et, süt ve süt ürünleri, yumurta, balık, kuru baklagiller (fasulye, mercimek, barbunya..) gibi proteinden zengin besinler tüketmeniz önerilir. Diyetlerde hayvansal ve bitkisel proteinler eşit olarak tüketilmelidir. Hayvansal gıdalarda bulunan yağ mümkün olduğunca ayıklanmalıdır. Etin yağsız şekilde tüketilmesi daha sağlıklıdır. Ayrıca balıkta proteinden başka bulunan omega 3 ve omega 6 yağ asitleri de bebeğin zeka gelişimi üzerine olumlu etkili maddelerdir. Tüketilen balığın taze ve iyi pişmiz olmasına özen gösterin.

Kalsiyum: Bebeğinizin kemik ve diş gelişimi 8. veya 9. haftada başlar, kalsiyum bu süreç için çok önemli bir mineraldir. Bebeğinizin kemik yapısının sağlıklı gelişimi için gebelik öncesi döneme göre iki kat dafazla kalsiyum tüketmeniz önerilir. Çünkü hamilelik dönemi boyunca diş ve kemiklerinizde sürekli kalsiyum eksilmesi olur. Kalsiyum ihtiyacınızı karşılamak için, peynir, süt, yoğurt ve yeşil yapraklı sebzeler tüketebilirsiniz. Bu gıdaları tüketirken, yağsız olanlarını (yağsızsüt, yağsız peynir vb.) tercih etmeniz daha doğru olacaktır. Kalsiyum yönünden zengin olan bu besinlerde, brucella ve tifo gibi hastalıklara neden olan bakterilerin yaşama olasılığı yüksek olduğu için hijyene dikkat etmeniz oldukça önemlidir.

Folik asit: Folik asit vücudunuzda depolanamayan ve vücudun, gebelik süresince normalden daha fazla ihtiyaç duyduğu ir besin öğesidir. Bebeğinizin merkezi sinir sisteminin gelişimi için özellikle gebeliğin ilk haftalarında folik asit almanız çok önemlidir. Her gün mutlaka tüketilmesi gerekir. En çok taze ve yeşil olan sebzelerde bulunur. Yemek pişirirken pişirme süresinin artması gıdanın folik asit miktarını kaybetmesine neden olur. Bu yüzden uzun süreli pişirme sürelerinden kaçınmak gerekir. En çok ıspanak, yer fıstığı, fındık, karnıbahar, kepekli ekmekte bulunur.

Gebelik dönemimde normal gdalar, folik asit ihtiyacını tam olarak karşılamayabilir, bu gibi durumlarda doktorunuza danışarak, hap şekilde folik asit takviyesi almanız gayet normaldir. 

Bebeklerde folik asit eksikliğine bağlı olarak hidrosefali, spina bifida, anensefali gibi bir takım anormalliklerin görülebileceği bilinmektedir. Ayrıca folik asit eksikliği olan gebeliklerde gebelik zehirlenmesi (preeklampsin) görülme riski fazladır. Hamile kalma zamanından 3 ay öncesinden başlayarak düzenli folik asit alınması doktorlar tarafından önerilmektedir.

C vitamini:  Gebelikte C vitamini ihtiyacı metabolizmanın hızlanmasına bağlı olarak artar. C vitamini demirin bağırsaklarda emilimini kolaylaştırıdığı ve vücudun hastalığa neden olan mikroorganizmalara karşı direncini arttırdığı için önemli bir besin kaynağıdır. C vitamini de folik asit gibi gerekli görüldüğü kaktirde doktorunuzla danışıklı bir şekilde hap olarak dışarıdan alınabilir. 

Portakal, limon, domates, çilek, kırmızı ve yeşil biber, lahana, karnıbahar, greyfurt gibi bir çok taze meyve ve sebze C vitamini açısından zengindir. Yine folik asit gibi vücutta depolanamadığı için her gün düzenli olarak alınmalıdır. C vitamini içeren besinleri çiğ ya da az haşlayrak tüketilmek önemlidir, ayrıca taze sebze meyveler C vitamini açısından daha zengindir.

Lifli gıdalar: Gebelikte en çok raslanılan problemlerden biri de kabızlık ve bağırsak tembelliğidir ve bu sorunu ortadan kaldırmanın en etkili yolu lifli gıdalar tüketmektir. GEnellikle tüm sebze ve meyveler lif açısından zengindir. Her gün bolca yenmesinde fayda vardır.

Kepekli besinler lif açısından zengin olmalarına rağmen bağırsaklar tarafından zor emildiği için çok tüketilmemesi gerekir. 

Hamilelikte sıvı tüketimi:  Gebelik süresince bol miktarda su ve sıvı alımı sizin ve gebeliğiniz açısından son derecede yararlıdır. Özellikle bol su tüketimi idrar yolu enfeksiyonu, oligohidramnios (bebeğin amnion sıvısının normalden az oluşu), erken doğum eylemi, solunum yolu enfeksiyonları, kabızlık, ishal gibi pek çok durumda koruyucu veya tedavi edici olabilir.

Gebelikte çay, kahve, kolalı içecekler ve kakao önerilmez. Çay içerdiği tein maddesiyle demir eksikliğine yol açarken, diğer maddeler kafein içerdiğinden ötürü bebek üzerine olumsuz etkide olabileceğinden dolayı önerilmemektedir. Maden suyu (soda) içilmesinin ise hiçbir olumsuz etkisi yoktur. Tamamen doğal ve hiçbir katkı maddesi içermeyen nane, limon, adaçayı, ıhlamur, kuşburnu, papatya gibi bitki çayları da gebelikte içilebilir. Ancak, sinemaki çayı nın içimi konusunda bazı endişeler vardır. O yüzden bu bitkisel çayın gebelik sırasında tüketilmesi önerilmemektedir.

Alkol, gebelikte kullanıldığında bebekte fetal alkol sendromu olarak tanımlanıp, zeka geriliği ve bir takım yapısal anormalliklerle kendini gösteren problemlere yol açtığından ötürü kesinlikle zararlıdır. Gebelikte gereksiz kalori tüketimini de kısıtlamak gereklidir. Unutulmamalıdır ki, önemli olan annenin karnının yağ bağlaması değil içerideki bebeğin sağlıklı ve uygun gelişimidir.

Bu yüzden kek, bisküvi, reçel ve meşrubat gibi temel besin öğelerinden yoksun şekerli yiyecek-içeceklerden mümkün olduğunca kaçınmak gereklidir. Ayrıca yağlı kızartmalar yerine haşlama türü gıdalar tercih edilmelidir. Aşırı tuz tüketiminden de kaçınmak uygundur. Özellikle son aylarda aşırı tuzlu yeme ile vucütta ödem artabilir, tansiyon yükselebilir ve kendinizi daha rahatsız hissedebilirsiniz.

Ne için hangi besin tüketilmeli ?

Protein ve Demier ihtiyacı için:    Et, yumurta, kurubaklagiller

Protein ve Kalsiyum için:            Süt ve süt ürünleri

Vitamin ve mineraller için:           Sebze ve meyveler

Kalori ve B grubu vitaminleri için: Tahıllı besinler

Enerji için                                : Yağ ve şeker içeren besinler 

Sevgili Anademi.com okurları, yaş, boy ve hareket durumumuza uygun ağırlıkta gebeliğe başlanması çok öenmlidir. Çok kilolu bir gebeyi zayıflatmak gebelik sürecinde mantıklı değildir, özellikle dördüncü aydan sonra kalori kısıtlamasına gitmemek gerekir. Esas olan beslenmede yüksek kalorili yiyeceklerin fazlaca almasına engel olmak, ancak gebelik için gerekli temel besin ögelerini alarak gereksinmeleri karşılamaktır. Ergenlik çağında olan veya yaşantısı gereği çok hareketli gebelerde ise mutlaka olması gereken, kilonun korunması ve ek olarak gebelik için artan gereksinimin karşılanmasıdır.

Gebeliğin ilk üç ayında 0,5-1 kg, sonraki aylarda ise ortalama 1.5-2.0 kg, ağırlık kazanması normaldir. Çok zayıf gebelerde, yetersiz ve dengesiz beslenenlerde düşük ağırlıklı doğum, erken doğum, ölü doğum, zihinsel ve bedensel özürlü doğumlar görülebilme riski vardır. Annede, anemi (kansızlık), kemik ve diş kayıpları, preeklampsi, vücutta su tutulması (ödem), iş gücü kaybı, halsizlik görülme oranı yüksektir. Çok kilolu gebelerde ise hipertansiyon, şeker hastalığı, doğum güçlükleri gibi problemler görülebilir. Bu nedenle anne adaylarının gebelik öncesi kontrolleri yapılması, gebe kaldıktan sonra her ay kilonun izlenmesi gereklidir.