Servikal yetersizlik (Yetersiz rahim boynu)

Rahim boynu tam olarak nedir?

Rahim boynu ya da serviks, vajina içine uzanan, dar ve tüp biçiminde olan, döl yatağının alt ucudur (Serviks kelimesi Latincede boyun anlamına gelir). Hamile değilseniz, servikal kanal, spermin rahime girmesi ve adetle birlikte meydana gelen kanamanın dışarı akması için açık kalır. Hamile kaldığınızda ise salgılar kanalı doldurur ve mukoza plağı denilen koruyucu bariyeri oluşturur. Normal bir hamilelik esnasında, rahim boynu hamileliğin üçüncü üç aylık döneminin sonlarına kadar sabit, uzun ve kapalı olarak kalır. Bu noktada genellikle vücudunuz doğum yapmaya hazırlandıkça rahim boynu yumuşamaya, kısalmaya ve genişlemeye (açılmaya) başlar.

Servikal yetersizliğin bulunması ne anlama geliyor?

Rahim boynunuz normalden daha yumuşak ve daha zayıfsa ya da anormal derecede kısaysa, gelişmekte olan bebeğinizin ağırlığı servikse baskı yaptıkça hamileliğinizin ikinci ya da üçüncü üç aylık döneminin başlarında kasılmalar olmaksızın küçülebilir ve genişleyebilir. Servikal yetersizlik olarak bilinen bu durum (bazen yetersiz rahim boynu da denilir), hamileliğin ikinci üç aylık döneminin sonlarına doğru düşük yapma ile sonuçlanabilir (erken membran rüptürü); tam hamilelik dönemine, doğum anına ya da 37 haftalık süreden önceki erken doğum süresine ulaşmanızdan önce doğum suyunun gelmesi olayıdır. Bu, özellikle hamileliğin 32. haftasına ulaşmadan önce erken doğum yapma riskini artırır.

Servikal yetersizliğim varsa bunu nasıl öğrenebilirim?

Geçmişte, hamileliğin ikinci üç aylık döneminde görülen düşük yapmalardan sonra ya da erken doğum vakalarından sonra servikal yetersizliğin olup olmadığına karar verilirdi. Şimdi böyle bir risk taşıyorsanız, doktorunuz 16. ila 20. haftalardan başlayarak rahim boynunuzun uzunluğunu ölçmek ve erken daralmaların olup olmadığını görmek için düzenli olarak transvajinal ultrason taramasına girmenizi isteyebilir.

Eğer büyük değişikliklere rastlanırsa, erken doğum yapma riskiniz daha fazladır. Rahim boynunuz ne kadar daralırsa, risk de o kadar artacaktır. Rahim boynunun değiştiğine dair erken bir uyarı almanız kortikosteroitler ile tedavi olmanız için zaman kazandıracağından faydalıdır ve böylece erken doğan bebeklerdeki sağlık problemleri de azaltılabilir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini fark ederseniz, derhal doktorunuzu arayınız;

• Vajinal akıntı miktarı ya da tipinde meydana gelen değişiklikler; akıntının özellikle salgılı ve sulu bir hal alması

• Vajinal lekeleme ya da kanama

• Adet benzeri kramplar

• Assass Pelvik basınç ya da ağırlık

Servikal yetersizlik riskini en fazla kimler taşır?

Aşağıda anlatılan durumlarla karşılaştıysanız, muhtemelen servikal yetersizlik sorununu yaşarsınız;

• Hamileliğin ikinci üç aylık döneminde bilinmeyen bir nedenle düşük yaptıysanız ya da önceki hamileliğinizde erken doğum ya da plasental abrupsiyondan kaynaklanmayan, kendiliğinden gelişen bir erken doğum yaptıysanız,

• Rahim boynunuz üzerinde leep işlemi ya da biopsi gibi prosedürler uygulandıysa,

• Anneniz size hamileyken DES ilacı kullandıysa (Doktorlar, bu ilacı düşük yapılmasını engellemek için verirlerdi, ama 1970’de araştırmalar, ilacın hem etkisiz olduğunu hem de gelişmekte olan bebeklerde üreme yolları anormalliklerine yol açtığını gösterdiği için kullanımı durduruldu.)

• Bir önceki doğum ya da genişleme ve kürtaj esnasında rahim boynunuz zarar gördüyse ya da birden fazla hamileliğe son verdiyseniz,

• Anormal derece kısa bir rahim boynuna sahipseniz.

Peki bu durumla ilgili yapabileceğim bir şey var mı?

Eğer ultrasonda anormal derecede kısa bir rahim boynuna sahip olduğunuz görülüyorsa ve henüz hamileliğin 24. haftasına ulaşmadıysanız, doktorunuz rahmin kapalı tutulmasına yardımcı olmak ve onu güçlendirmek için rahim boynuna çember şeklinde dikiş atılması işlemi olan serklajı tavsiye edebilir. Yinede, serklaj işleminin bu durumda kullanılıp kullanılmaması konusunda birçok tartışma yer alıyor.

Son yapılan bazı araştırmalar, bu işlemin düşük yapmayı ya da birkaç küçük durum hariç erken doğumu önlemede etkili olup olmadığını sorguluyor. Bu işlem, rahim enfeksiyonu, membran rüptürü, ve sağlık sorunlarına neden olan rahim tahrişi gibi erken doğum yapmaya neden olan problemlere yol açabiliyor.

Uzmanlar, serklajın taşıdığı risklere rağmen bazı durumlarda fayda sağlayıp sağlamayacağını anlamaya çalışıyor. Bu işlemden fayda sağlamış gibi görünenler, hamileliğin ikinci üç aylık döneminde nedeni açıklanamayan üç ya da daha fazla kayıp yaşayan ya da erken doğum yapmış kadınları kapsıyor. Eğer bu gruba dahilseniz, 13. ila 16. haftalarda rahim boynunuz değişmeye başlamadan önce muhtemelen serklaj işleminden geçmeniz gerekecektir. Serklaj işlemi bu haftalarda yapıldığında, rahim boynunun değişmeye başladığı hamileliğin daha sonraki dönemlerine göre daha az risk taşıyor. Serklaj işlemi genel, spinal ya da epidural anestezi kullanılarak gerçekleştirilir. İşlemin yapıldığı ya da işlemden bir sonraki gün evinize dönebileceksiniz. Birkaç gün dinlenmeniz gerekir ve bu esnada hafif kanama ya da kramp yaşayabilirsiniz. Bir süreliğine ya da muhtemelen hamileliğinizin geri kalan aylarında cinsel ilişkiyi durdurmanız gerekecektir. Doktorunuz, enfeksiyon oluşmasını ya da erken doğumu önlemek için ilaç tedavisi önerebilir ve dikişler çıkana kadar düzenli olarak rahminizde değişiklik olup olmadığını gözlemler (dikişler genellikle hamileliğin 37. haftasında çıkar). Bu noktaya ulaştığınızda rahatlayıp doğumun başlamasını bekleyebilirsiniz.

Bazı doktorlar, serklaj işlemine ek olarak ya da bu işlemin yerine yatak istirahati veriyor. Yatakta kalmanın etkili olduğuna dair bir kanıt bulunmamasına rağmen, teori, rahimin zayıflamış bir rahim boynu üzerindeki ağırlığının azaltılmasının faydalı olabileceğini gösteriyor. Muhtemelen seks yapmaktan kaçınmanız gerektiği de söylenecektir.