Çocuğum yalanın ne demek olduğunu ne zaman kavrayacak?

Yalan kavramı bağımsızlık ve duygusal kontrol gibi bir takım önemli yaşam becerilerine bağlıdır. Çocuğunuz, tam olarak gelişmese de ikinci ve üçüncü yıları süresinde bu becerileri gelişmeye başlar. Fakat çocuklar ancak üç yaşına geldiklerinde ve sonrasında yalan söylediklerinde bunun ne anlama geldiğini tam anlamıyla idrak etmeye başlarlar.

Çocuk gelişimi konusunda uzmanları, çocukların okul öncesi dönemlerinde iletişime geçtikleri kişilerin duygu, düşünce ve fikirlerini daha çok göz önünde bulundurmaya başladıklarını ifade ederler. Onları dinleyen kimselerin konuştukları meseleyi daha önce sahip oldukları bilgiler doğrultusunda dinlediklerini fark etmeye başlarlar. Diğer bir deyişle, söyledikleri her şeye hemen inanmayacağınızı bilirler.

İki yaşındaki bir çocuk yalan söylediğinde, söylediği şey -örneğin henüz emekleyemeyen kız kardeşinin tuvalet kâğıdını rulosunu tuvalete attığını iddia etmesi gibi– saçma ve anlamsız bir şey de olsa ona inanmayacak olmanızı önceden sezemez. Fakat 3–4 yaşındaki çocukların büyük bir çoğunluğu böyle bir durumda onların yalan söylediğini bildiğinizi idrak etmektedirler.

Bu yaştaki çocuklar “Tuvalet kâğıdını tuvalete kim attı?” gibi doğrudan sorulan sorulara muhtemelen “Bilmiyorum” şeklinde cevap verirler. Bu cevap yine de bir yalan niteliğindedir fakat henüz emekleyemeyen kız kardeşinin yaptığını söylemesine göre inandırıcı bir hikâyedir. Eğer çocuğunuzun bu ve benzer durumlarda “Bilmiyorum” şeklinde cevap vermeye başladığınız fark ederseniz bu onun “yalan” kavramının ne olduğunu anlamaya başladığının bir göstergesidir.

Uzmanlar bu durumlarda çocukların cezalandırılmasına genellikle karşıdırlar. Çocuğunuzun yalanın ne demek olduğunu ve sizin ona yalan söylemesinden hoşlanmadığınızı anlamanızı vakit alacaktır ama bu durumu sabırla karşılamanız ve bu süreçte ona yapıcı bir yönde rehberlik etmeniz ve bu geçiş dönemindeki bir takım beyaz yalanlarına göz yummanız tavsiye edilir. Sert şekilde verilen tepkiler -ceza uygulamaları gibi- çocuğunuzun gelişimi ve psikolojisi üzerinde daha büyük sorunlara sebep olabilir. Onun gelişimi süresinde dengeli bir yaklaşımla yapılan yapıcı ve olumlu rehberlik er ya da geç doğru davranışın ne olduğunu algılamasında ona yardımcı olacaktır.